Hoogezandse aardewerkfabrieken herleven in Museumstation

Geplaatst: 25 augustus 2015 in Uncategorized

Regiokrant Woensdag 26 augustus 2015- pagina 7

http://www.noordpers.nl/afbeelding/archreg/reg35lowres.pdf

8945■ De Aardewerkfabriek Erica aan de
Eendrachtsweg, de huidige Van der Duyn van Maasdamweg ter hoogte van de van
Hogendorpstraat. De foto bevindt zich in de ‘Beeldbank HS’.

Hoogezandse aardewerkfabrieken herleven
in Museumstation KROPSWOLDE – Dit jaar is het thema van de komende
Open Monumentendag: Kunst en Ambacht. In het dan ook deelnemende
Museumstation Kropswolde is dan een overzicht van keramiek uit de voormalige
aardewerkfabriek Erica in Hoogezand te zien. De ruime en voor Nederland unieke
collectie van het museum geeft een goed beeld van wat er bij de Erica in diens
werkperiode van 1932 tot 1976 gemaakt is. Speciaal hiervoor is de 1e Klas
wachtkamer van het station ingeruimd met meer dan 250 objecten uit deze
Hoogezandse aardewerkfabriek. De expositie is nu al te bezichtigen en zal tot
april 2016 blijven staan. Het museumbezoek plus de expo is 2 euro, en de
openingstijden zijn vrijdag en zaterdag van 13.00 tot 17.00 uur.
Als er mensen zijn die meer weten over de aardewerkfabrieken in Hoogezand,
Erica en Irene, worden die gevraagd contact op te nemen met het Martijn Lagerwerf
van het museumstation.
Geschiedenis
Keramiek- en Aardewerkfabriek Erica in Hoogezand. Diverse modellen sier- en
gebruiksaardewerk in verschillende kleuren werden vanaf 1932 tot 1976 vervaardigd
in deze fabriek.
De fabriek was vanaf 1932 tot 1936 gevestigd aan de Kielsterstraat. Daarna werd
er een nieuwe fabriek gebouwd aan de Eendrachtsweg. In de jaren 60 kwam het
gebruik van plastic sterk opzetten, waardoor de productie van Erica terugliep
en in 1976 moest men uiteindelijk de deuren sluiten. Op 9 april 1932 werd in
Hoogezand de Ceramiek- en Aardewerkfabriek Erica ingeschreven bij de Kamer
van Koophandel. Er waren toen drie firmanten, de gebroeders Geert en Jelte
Nijborg en Fritz Rehfeld. Er werd aan de Kielsterstraat, later Kerkstraat, een
fabriekspand betrokken waarin voorheen de conservenfabriek Erica gehuisvest
was, een naam die door de nieuwe fabrikanten werd overgenomen. In 1936 werd
aan de Eendrachtsweg een nieuwe fabriek gebouwd waar Paulus Marinus Happel
uit Gouda verantwoordelijk was voor de nieuwe, en voor die tijd moderne
vormgeving. Met zijn 45 werknemers was Erica hiermee gelijk ook een geduchte
concurrent geworden van de in Ruischerbrug gevestigde keramiekfabriek ADCO.
Nadat de nieuwe fabriek was betrokken ontstond er een conflict tussen de Gebroeders
Nijborg en Rehfeld. Op naam van de vrouw van Rehfeld opende hij in het dan
leegstaande fabriekspand aan de Kielsterstraat onder de naam Irene een eigen
keramiekfabriek. Deze fabriek was vooral toeleverancier voor de groothandel en
voorzag zijn aardewerk niet met eigen fabriekslogo. Hierdoor is ook niet duidelijk
wat nu Irene aardewerk is. Het vermoeden is dat veel aardewerk onder de handelsnaam
Wenco op de markt kwam. Merendeels ging het hier om een productie die veel weg had
van de producten die Adco en Erica op de markt werden gebracht, en waar dan
gemakshalve geen naam op kwam. Irene was ook leverancier van modern keuken
gebruiksgoed voor het warenhuis van de Hollandsche Eenheidsprijzen Maatschap
Amsterdam, kortweg HEMA.
De vele rechtszaken van de Gebroeders Nijborg tegen Rehfeld duurden tot aan het
uitbreken van de oorlog. Rehfeld was naast oprichter en voormalig mede-eigenaar
van Erica vroeg werknemer van Adco. De moderne vormgeving van de Adco en Erica
is naar alle waarschijnlijkheid aan hem toe te schrijven. Irene ging in 1954 over in
handen van Confido. Dankzij zijn vrouw die de fabriek op haar naam had was
Rehfeld officieel geen eigenaar. Bij zijn vertrek bij Erica was hem namelijk ten strengste
verboden hen te beconcurreren. Naar zeggen van oud medewerkers, was hij altijd wel
ergens te vinden in de Irene fabriek, druk doende met het draaien en ontwerpen van
nieuwe modellen potten en vazen. De gebroeders Nijborg huurden naar verluid, zelfs
spionnen in om te kunnen bewijzen dat hij hen wel beconcurreerde. Maar misschien
waren de nieuwe ontwerpen van Rehfeld daarbij dan gelijk een leuke bijvangst. Bij de
overname door Confido was hij 63 jaar. In 1967 is hij in zijn woonplaats Hoogezand
overleden.
Nieuwe markt
Met de opkomst van deze Groninger aardewerkfabrieken en hun moderne
eenvoud in vormen en versieringen was enerzijds een nieuwe markt ontstaan,
anderzijds verdrong het de vaak uitbundige tierlantijn pottenbakkerijen. Bij de beroemde
bakkerij Westraven in Utrecht kregen hun meest eenvoudige producten waaronder hun
witte bloempotten veelal als tweede naam (model) ‘Erica’. Al kunnen deze potten niet
echt de concurrentie aan met die van Erica uit Hoogezand omdat ter vergelijking met
een echte Erica deze potten een zeer vereenvoudigt Utrechts ‘model Erica’ van de
Erica zijn. Los daarvan was Westraven in haar moderne wat bontere vormen al wel
een stap verder. Een ander zeer eigen model uit de Erica fabriek die veel aftrek vond was
de zogenaamde boomschors bloempot in diverse kleuren van bruin tot groen. Maar ook
dat succes was niet voldoende om de vraag naar plastic potten, met hun nog fellere kleur
en strakkere vorm het hoofd te kunnen bieden, en dat plastic potje kon je ook niet zo snel
breken. Hiermee verdween een laatste stukje unicaproductie. Want in deze meest nog
ambachtelijke fabrieken kwam geen pot gelijk aan de ander de oven uit. Niet voor niets
is de Erica en de Adco nu een geliefd verzamelobject. In verhouding tot het bontere
antiek is het ook nog wel betaalbaar gebleven.
Toevoeging
Afgelopen week is er contact gelegd met de laatste directeur van de Erica-fabriek. Het
museum gaat nu kijken hoe de oude modellenboeken, rekeningen uit de dertiger jaren
en foto’s die hij nog heeft van Erica aan de expositie kunnen worden toegevoegd. ,,Ik
hoop dat we dat nog voor de Open Monumentendag rond kunnen krijgen’’, aldus
Martijn Lagerwerf.

000_1023■ Een van de in het Museumstation Kropswolde
tentoongestelde objecten: Sgraffito Bloempot met afbeeldingen van Griekse godinnen: muziek en
dans en meander randen. In rood terracotte en wit transperant glazuur, met de naam ‘Erica,
Keramiek- en aardewerkfabriek

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s